tiểu thuyết miền tây của tô hoài

#kienthucquanhta #mientay #tohoaiTiểu Thuyết Miền Tây Phần 01-Tác Giả Tô Hoài Năm nào cũng vậy, đoàn ngựa buôn của ông khách Sìn về đến châu Yên, dừng Tô Hoài (tên khai sinh: Nguyễn Sen; 27 tháng 9 năm 1920 - 6 tháng 7 năm 2014) là một nhà văn Việt Nam. Một số tác phẩm đề tài thiếu nhi của ông được dịch ra ngoại ngữ. Ông được nhà nước Việt Nam trao tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về Văn học - Nghệ thuật Đợt 1 (1996) cho các tác phẩm: Xóm giếng, Nhà nghèo, O Trong số tác phẩm viết về miền núi Tây Bắc sau 1955 của Tô Hoài, tiểu thuyết Miền Tây là tác phẩm nổi trội nhất. Miền Tây có cốt truyện xoay quanh sự đổi đời của gia đình bà Giàng Súa nhờ cách mạng. Cách mạng đã mang lại cho gia đình bà nhiều niềm vui giản dị Tô Hoài muốn ghi nhận những chuyển biến những thành quả của miền đất quê hương của mình qua thời gian nhất là qua mốc lớn của xã hội. Sau Cách mạng tháng Tám đi kháng chiến theo bộ đội vào giải phóng Tây Bắc Tô Hoài có tác phẩm Truyện Tây Bắc được tặng giải Giải thưởng của Hội Nhà văn Á-Phi năm 1970 (tiểu thuyết Miền Tây); Giải thưởng Hồ Chí Minh về Văn học - Nghệ thuật (đợt 1 - 1996). Giải Bùi Xuân Phái - Vì tình yêu Hà Nội 2010. Những nhận định về Tô Hoài materi bahasa jawa kelas 10 semester 1 kurikulum merdeka. Ngân Sủn Giáy, Nông Văn Bút Nùng, Nông Quốc Chấn Tày Đặc biệt văn xuôi miềnnúi được hình thành và ngày càng xuất hiện nhiều cây viết Nông Minh Châu, Vi Thị KimBình, Vi Hồng, Hoàng Triều Ân, Hoàng Trung Thu, Hoàng Đình Đạt, Bế Dôn, Nông ViếtToại, Vương Hùng, Triệu Báo, Hoàng Hạc, Chu Thanh Hùng Tày, Lò Văn Sỹ Thái, NôngTrung Giáy, Y Điêng Ê Đê, Tu Tếch Padí, Mã A Lềnh H'Mông cạnh sự phát triền văn học của bản thân các dân tộc miền núi, thành tựu đáng chú ýtrong văn học sau cách mạng là sự khôi phục và phát triền đội ngũ nhà văn miền xuôi viết vềmiền núi. Hiện thực miền núi ngày càng được các nhà văn nhận thức và thể hiện đa dạng trongcác tác phẩm. Con người miền núi đã có nhưng đại biểu xứng đáng - trong nhiều tác phẩm tiêubiểu sau cách mạng Tập thơ việt Bắc của Tố Hữu, Nhật ký ở rừng của Nam Cao, Ký sự CaoLạng của Nguyễn Huy Tưởng, Đất nước đứng lên của Nguyên Ngọc, Nhật Ký lênMèo, Sông Đà của Nguyễn Tuân, Rừng Đông của Mạc Phi, Kan Lịch của Hồ Phương, ĐồngBạc trắng hoa xòe, Vùng biên ải, Gió rừng, Xa phủ, Vệ sĩ của quan châu của Ma VănKháng, Rừng xà nu của Nguyễn Trung Thành và nhiều tác phẩm khác của nhà văn ĐỗQuang Tiến, Bàng Thúc Long, Xuân Cang, Phùng Lê...Trong những thành tựu chung đó, phải đăc biệt kể đến Tô Hoài, nhà văn có công đầutrong việc triền khai và chiếm lĩnh đề tài miền núi, với hai tác phẩm nổi tiếng "Truyện TâyBắc" giải nhất về tiểu thuyết trong giải thưởng văn học 1945-1955 của Hội Văn nghệ Việt Namvà tiểu thuyết "Miền Tây" giải thưởng Hoa Sen của Hội nhà văn Á - Phi, trình chiếm lĩnh đề tài miền núi của Tô Hoài và Vị trí "Truyện Tây Bắc"và "Miền Tây" trong sự nghiệp sáng tác của nhà Hoài là một trong những nhà văn viết nhiều và viết thành công sớm nhất về đề tàimiền núi. Mấy chục năm qua, ông đã để lại cho nền văn học hiện đại nhiều tác phẩm viết vềcác dân tộc thiểu số anh em, đặc biệt là các dân tộc vùng rừng núi Tây Bắc. Phải chăng nhà vănvốn có duyên nợ với đề tài này ? Tô Hoài có tâm sự rằng hồi còn hoạt động bí mật ở Hội Vănhóa cứu quốc, khi nghe đồng chí Bé trong đơn vị ca ngợi tinh thần dũng cảm của đội nữ dukích ở Ba Bể, ông có ý định viết về sự kiện này, nhưng chỉ bằng tưởng tượng nền không thànhcông. Sau này trong hồi ký "Một quãng đường", ông đã nhắc lại kỷ nhiệm đó "Đội du kích BaBể tưởng tượng của tôi đã thành một kỷ niệm - trong đời viết. Biết đâu nó không phải là ngọn14 nguồn cho tư tưởng và tình cảm của tôi sau này, khi tôi đi vào cuộc sống miền núi - quê hươngthứ hai cho sáng tác của tôi” Cũng như vậy, trong dịp trả lời phòng vấn của Tạp chí văn họcnhân kỷ niệm hai mươi năm thành lập nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, Tô Hoài nói về quátrình viết về miền núi của mình "Trước Cách mạng, rừng núi hoàn toàn xa lạ với tôi. Lần đầutrong thời kỳ chuẩn bị Tông khởi nghĩa, tiếng vang của chiến khu Việt Bắc dội xuống đồngbằng, qua sách báo bí mật của Đảng và những câu chuyện kể của cán bộ cách mạng, hình ảnhvà thực tế cách mạng ấy hấp dẫn tôi, gợi tôi suy nghĩ”1.Sau Cách mạng tháng Tám, Tô Hoài làm phóng viên báo Cứu quốc, được cử đi vào mặttrận phía Nam, vào Nha Trang, lên chiến trường Tây Nguyên, rồi xuống mặt trân An Khê. Hainăm 1947-1948 ông lên công tác ở những vùng người Dao như Cốc Phương, Vàng Kheo,Pích-Cáy, Khuổi-Buồn trên triền núi Phia-boóc. Suốt thời gian ở đây ông đi sâu vào vùng căncứ địa Việt Bắc Làm công tác báo chí, tuyên truyền, rồi làm cán bộ địa phương, cùng ăn, cùngở với đồng bào. Từ những chuyến thâm nhập thực tế đầu tiên ấy, Tô Hoài đã viết nhiều tácphẩm nhằm ca ngợi những phẩm chất đẹp đẽ của đồng bào miền núi trong những năm thángđầu của cuộc kháng chiến chống Pháp, có thể kể đến Lão đồng chí, Lên Củng Sơn1946, Ngược sông Thao 1949, Đại đội Thăng Bình 1950, Xuống làng 1951... Đángchú ý nhất trong giai đoạn này là tập truyện ngắn "Núi Cứu quốc" 1948 gồm bốn truyện Đồng chí Hùng Vương, Nà-Lộc, Tào tác xa và hai bút ký "Đường bí mật xuống làng" và "Qua Ba Bể", tập trung pháchọa những hình ảnh đầu tiên về cuộc sống của đồng bào các dân tộc thiểu số ở những triền núicứu quốc, căn cứ địa của cuộc kháng chiến. Tuy chỉ mới là phác họa, tập truyện đã ghi nhậnđược những hình ảnh khá chân thực về hiện thực cuộc sống và con người miền núi, hoàn toànkhác hẳn loại "Truyện đường rừng" tưởng tượng của các cây viết lãng mạn trước đây. Tácphẩm đã cho ta hiểu con người miền núi đúng với bản chất của họ là những con người thật thà,chất phác, thủy chung và có lòng tin tưởng mãnh liệt ở cách mạng. Những nhân vật HùngVương, Bảo, Sìn đã để lại ấn tượng sâu sắc khó quên về người cán bộ miền núi nhiệt tình, tậntụy trong công tác cách Hoài trả lời phỏng vấn TCHV số 10/1965, trang 6015 Tuy có những thành công nhất định, ở "Núi Cứu quốc" cũng chỉ mới đánh dấu quá trìnhchuyển biến bước đầu của Tô Hoài - một quá trình chuyển biến hãy còn dang dở. Trong NúiCứu quốc và những tác phẩm ngày đầu cách mạng của ông, từ nội dung phản ảnh cho đến ngônngữ biểu hiện còn mang khá nhiểu dấu vết của chủ nghĩa tự nhiên. Phản ánh hiện thực miềnnúi, ông thiên về khai thác, miêu tả cái đẹp tự nhiên. Nhìn người miền núi ông còn nhìn với conmắt của một kẻ xa lạ say ngắm như để tìm kiếm trong đó một sự kỳ thú. Sau này trong "Nhữngkinh nghiệm viết văn của tôi" Tô Hoài đã thú nhận nhược điểm của mình hồi đó là "quảchuông lạ, thích lạ và khoe chữ”1. Tất nhiên đó là một hạn chế không thể tránh khỏi. Tô Hoàichưa thể nào có được sự hiểu biết sâu sắc về các dân tộc miền núi khi chỉ mới tiếp xúc lần đến 1953, tập "Truyện Tây Bắc" ra đời mới thật sự đánh dấu bước ngoặt quyết địnhcủa Tô Hoài trong quá trình chiếm lĩnh đề tài miền núi và chuyển biến từ một nhà văn hiệnthực phổ phán sang một nhà văn hiên thực xã hội chủ nghĩa. "Truyện Tây Bắc" là tác phẩmđầu tiên viết về miền núi thành công nhất của Tô Hoài nói riêng và của văn học sau 1945 nóichung. Đó là kết quả của quá trình chuyến biến đến mức độ chín muồi về tư tưởng tình cảm củanhà văn trong thực tiễn cuộc sống kháng chiến ở miền núi. Đó công là kết quả của một quátrình nhận thức sâu sắc, thông qua hành động thực tiễn đường lối giai cấp và chính sách dân tộccủa Đảng. Tô Hoài đã kể về thực tế sáng tác "Truyện Tây Bắc" "...Năm 1952 tôi theo bộ độichủ lực tiến quân vào miền Tây, tham dự chiến dịch giải phóng Tây Bắc các đơn vị quân ta quasông Thao, đánh tan nhiều đạo quân và đồn bốt địch, cho đến lúc vượt sông Đà, thì đã giảiphóng được một giải đất rộng lớn phía hữu ngạn, trong đó bao gồm nhiều khu du kích của cácdân tộc anh em đã chiến đấu ròng rã nhiều năm giữa lòng địch ... Cái kết quả lớn nhất vàtrước nhất của chuyến đi tám tháng ấy là đất nước và người miền Tây đã để thương để nhớ chotôi nhiều quá, tôi không thể bao giờ quên được lúc vợ chồng Ả Phủ tiễn tôi ra khỏi dốc núi làngTà Sua, cùng vẫy tay gọi "chéo lù!chéo lù" trở lại!trở lại... hai tiếng "trở lại !trở lại" chẳngnhững nhắc tôi có ngày trở lại mà còn phải đem "trở lại" cho những người thương ấy một kỷniệm tấm lòng mình, một cái gì làm hiển hiện lại cả cuộc đời người Mèo trung thực, chí tình,dù gian nan thế nào bao giờ cũng đợi cán bộ, đợi bộ đội, bao giờ cũng mong anh em trở ảnh Tây Bắc đau thương và dũng cảm lúc nào cũng thành nét, thành người, thành việc1Tô Hoài - "Những kinh nghiệm viết văn của tôi", NXB VH, H. 197916 trong tâm trí tôi...Ngay cho tới hôm nay tôi vẫn bổi hồi nhớ như in. Đó là một ám ảnh mạnh mẽthúc đẩy tôi sáng tác. Ý thức tha thiết với đề tài là một lẽ quyết định, vì thế tôi viết Truyện TâyBắc” "Truyện Tây Bắc”, Tô Hoài vẫn tiếp tục thâm nhập thực tế miền núi trong nhữngchuyến đi công tác và sáng tác. Tuy nhiên trong những năm đầu sau ngày hòa bình lập lại ôngkhông viết được tác phẩm nào đáng kể. Nhất là trong giai đoạn miền Bắc đi vào cải tạo Xã hộichủ nghĩa. Cuộc sống mới và những yêu cầu mới của cách mạng có làm ông bỡ ngỡ ? ông bịphê phán là mơ hồ trước cuộc đấu tranh giai cấp. Trong bài "Tổ chức phát triển lực lượngsáng tác trước nhất" báo Văn số 13, 02/08/1957 và trong bài "Góp phần ý kiến về conngười thời đại" báo Văn số 22, 04/10/1957, Tô Hoài đã nhấn mạnh việc thúc đẩy tổ chức,phát triển sáng tác, không chú trọng đấu tranh tư tưởng trong văn nghệ, "không nên dán thuốccao khi chưa có nhọt đấu tranh". Chính trong giai đoạn này tiểu thuyết "Mười năm" ra đời,chịu những đòn mổ xè, phê bình quất mạnh. Sau này trong hồi ký "Cát bụi chân ai"2 ông đãlạnh lùng nhắc lại sư kiện này như một kỷ niệm đau xót khó cuộc đấu tranh "Nhân văn giai phẩm", tư tưởng Tô Hoài chuyển biến mạnh. Tuynhiên việc nhận thức cái mới trong sáng tác của ông có phần sút hẳn so với thời kỳ đầu cáchmạng và trong kháng chiến chống Pháp. Trong tình trạng đó, những sáng tác về miền núi củaông thời kỳ này cũng không có gì nổi bật, ngoài một số bút ký được tập hợp chung trong tácphẩm "Vỡ tỉnh" 1962.Lại phải đến năm 1967, tiểu thuyết "Miền Tây" ra đời cắm cái mốc thứ hai, đánh dấu mộtbước tiến mới của nhà văn trong quá trình chiếm lĩnh đề tài miền núi. So với những tác phẩmtrước đó, "Miền Tây" đã thể hiện một cách toàn diện và quy mô hơn chủ đề này. Viết "MiềnTây", một lần nữa Tô Hoài thể hiện rõ tấm lòng yêu mến, thủy chung đối với đồng bào ruột thịtở vùng cao. Từ khi hòa bình lập lại, trở về thành thị miền xuôi, nhưng trong lòng ông luôn nhớvề Tây Bắc. Năm 1959 Tô Hoài lại về Châu Mộc, Châu Thuận, Châu Tuần Giáo. Từ năm1964-1966 ông lại nhiều lần trở lên Tuần Giáo, Hà Giang, lên cao nguyên Đồng Văn, MèoVạc, Phó Bảng, Văn Chải thăm lại tất cả những người anh em vùng cao. Trong hồi ký "Cát bụtchân ai" Tô Hoài đã dành trọn chương bốn, để ghi lại những ngày trở lại vùng cao yêu dấu của12Một số kinh nghiệm viết văn của tôi - Sđd, trang 70-71Tô Hoài "Cát bụi chân ai", hồi ký, NXB Hội Nhà văn H. 199217 mình. "Miền Tây" chính là kết quả được ấp ủ, thai nghén trong suốt thời gian dài của nhữngchuyến hồi hương tình nghĩa "Miền Tây" Tô Hoài vẫn tiếp tục viết về miền núi. Nhưng những thành công chủ yếucủa ông trong giai đoạn sau này là những tác phẩm viết về người thật, việc thật, về nhữngngười anh hùng miền núi, tiêu biểu là "Tuổi trẻ Hoàng Văn Thụ". "Vừ A Dính" qua quá trình sáng tác vể miền núi của Tô Hoài, có thể rút ra một nhận xét cơ bảnGần năm mươi năm qua, những thành tựu chủ yếu của Tô Hoài trong sáng tác, có một phần lớntập trung ở đề tài miền núi, trong đó “Truyện Tây Bắc" và "Miền Tây" là những tác phẩmxuất sắc nhất, có giá trị như những cột mốc đánh dấu những bước phát triền quan trọng về tưtưởng và nghệ thuật của ông trong quá trình chiếm lĩnh phương pháp sáng tác hiện thực xã hộichủ trước đến nay, tìm hiểu nhà văn Tô Hoài với tư cách là một nhà văn cách mạng, phầncăn bản nhất là tìm hiểu đề tài miền núi. Tìm hiểu đề tài miền núi trong sáng tác của Tô Hoàicăn bản là tìm hiểu giá trị "Truyện Tây Bắc" và "Miền Tây".18 CHƯƠNG 2 VẤN ĐỀ BẢN SẮC DÂN đề bản sắc dân tộc và sự thể hiện bản sắc dân tộc trong văn họcNước ta cũng như nhiều nước trẽn thế giới bao gồm nhiều dân tộc anh em. Để nhận diện,phân biệt một cách tổng quát người ta gọi chung là dân tộc thiểu số và dân tộc đa số. Giữa cácđồng tộc người này có địa bàn cư trú, cùng những điều kiện sinh hoạt, làm ăn khác nhau. Dovậy, trải qua quá trình lịch sử lâu dài đã dần dần hình thành nên ở mỗi dân tộc những nét bảnlĩnh, bản sắc đề bản sắc dân tộcXưa nay có khá nhiều quan niệm xung quanh vấn đề bản sắc dân tộc nói chung và tínhdân tộc trong văn học nói riêng ; tựu trung có mấy quan niệm lớn- Quan niệm thứ nhất cho rằng bản sắc dân tộc thể hiện chủ yếu ở những hình thức đặcthù, ở những phương tiện miêu tả, diễn dạt. Nó là những cái thật độc đáo, khác biệt mà chỉ dântộc đó mới có, ví dụ như trang phục - cách ăn mặc ; nhạc cụ dân tộc, nghệ thuật dân gian, đặcbiệt là ngôn ngữ "Tính dân tộc thể hiện trước hết là ở ngôn ngữ, ngôn ngữ là đặc trưng chủyếu của một dân tộc” "Khái niệm về tính dân tộc ở đây gần giống như khái niệm về ngônngữ”1- Quan niệm thứ hai, đối lập với quan niệm thứ nhất, cho rằng bản sắc dân tộc thể hiệnchủ yếu ở các đặc thù bên trong và cũng chỉ dân tộc mình mới có phong tục, tập quán, nếpsống, nếp nghĩ "Dân tộc là kết quả của sự gom góp tất cả các nết hay mà dân tộc ấy sẵncó"2- Quan niệm thứ ba, phổ biến và phức tạp nhất, đi tìm bản sắc dân tộc ở tám lý dân tộc,tức là những giá trị tinh thần của một dân tộc. "Nhưng yếu tố chính quyết định bản sắc dân tộc,tính dân tộc nói chung cũng như tính dân tộc trong văn nghệ là tâm lý dân tộc” hoặc "Tính12Mai Thức Luân - Thử bàn về tính chất dân tộc trong văn nghệ, Tạp chí Văn nghệ số 53, 10/62Lan Khai -Tính cách Việt Nam trong văn chương, Tạp chí Tao đàn, số 4, NXB Tân dân, 193919 chất dân tộc biểu hiện cấu tạo tâm lý dân tộc là tổng hợp các đặc điểm tinh thần của dân tộc,hình thành dần trong quá trình phát triển của dân tộc” 1Điểm qua các quan niệm trên, ta thấy mỗi quan niệm đều có phần "hạt nhân hợp lý” củanó. Đúc rút, tổng hợp phẩn "hạt nhân hợp lý" trong các quan niệm ấy ta có một cách hiểu hoànchỉnh về vấn đề bàn sắc dân đến bán sắc dán tộc là nói đến "những nét đặc sắc, những nét truyền thống, những giátrị vật chất, tinh thần và văn hóa mà mỗi dân tộc tự xây đắp nên trong quá trình phát triển lâudài của lịch sử dân tộc, trong công cuộc đấu tranh bền bĩ để giành quyền sống, quyền sungsướng, quyền tự do, chống sức thù địch của thiên nhiên và xã hội - những đức tính đúc nên cátính và danh dự của dân tộc”2Bản sắc dân tộc bao gồm nhiều nhân tố. Có nhân tố thể hiện ra ở thế giới bên ngoài nhưcách ăn mặc, cử chỉ, dáng điệu, lời nói, phong tục, tập quán và có những nhân tố thể hiện quatâm lý, tính cách, qua sắc thái tình cảm tin yêu, căm ghét, giận dữ, buồn vui ở mỗi con chung, bản sắc dân tộc - nói như Đồng chí Phạm Văn Đồng là "những nét riêng biệt,độc đáo cửa một dân tộc thể hiện trong nền văn hóa, nghệ thuật, trong phong tục, tập quán,trong đời sống muôn màu của dân tộc đó"3 thể hiện bản sắc dân tộc trong tác phẩm văn họcTa biết rằng trong tác phẩm văn học, tính chất dân tộc, bản sắc dân tộc luôn thể hiệnxuyên thấm trong tất cả các yếu tố từ hình thức đến nội dung. "Có thể nói có bao nhiêu yếu tốtrong tác phẩm là có bấy nhiêu chỗ để tính dân tộc thể hiện"4 ; trong đó nổi rõ ở những yếu tốsauThứ nhất ở đề tài tác phẩm Nhà văn vĩ đại Nga Pu-skin cho rằng "mỗi dân tộc có vô vànphong tục, tập quán riêng... và khí hậu, chế độ xã hội, tín ngưỡng tạo cho mỗi dân tộc một diệnmạo đặc biệt diện mạo ấy ít hay nhiều được phản ảnh trong tấm gương thơ ca"5. Cho nênngay ở phạm vi đề tài nhà văn hướng tới, các yếu tố lịch sử, địa lý, văn hóa của dân tộc ... và1Nguyễn Hồng Phong -Tìm hiểu tính cách dân tộc, NXB Khoa học, H, 1963, trang Khánh Toàn -Lời tựa "Về tính cách dân tộc trong văn học" của Thành Duy, NXB KHXH, H, 19823Phạm Văn Đồng -Bài nói tại hội nghị kỷ niệm lần thứ 100 ngày thành lập Viện Dân tộc sở lý luận Văn học. Tập 1, NXB ĐH & THCN, H, 1980, trang 2465Pu-Skin toàn tập, NXB Viện hàn lâm Liên Xô, M, 1949, trang 40220

tiểu thuyết miền tây của tô hoài